Drie jaar samenwerking zet landgoederen in historisch Brabant op de kaart

Na drie jaar intensieve samenwerking blikken de partners van het Interreg-project ‘Brabantse Kastelen BTW XTRA’ tevreden terug op een traject dat het erfgoedtoerisme in de historische regio Brabant een stevige impuls gaf. Tijdens een slotmoment op Landgoed Bieduinen in Putte (NL) werden de belangrijkste resultaten voorgesteld aan partners, beleidsmakers en erfgoedprofessionals.

Het project bracht Stichting Kempens Landschap, Stichting Brabants Landschap, Erfgoedstichting Vlaams-Brabant, Toerisme Vlaanderen, onderzoekscentrum Publieke Impact van Karel de Grote Hogeschool en Stichting Vrienden van Brabantse Landgoederen samen rond één ambitie: kastelen en landgoederen uitbouwen tot aantrekkelijke en duurzame toeristische bestemmingen.

Erfgoed met meerwaarde

De provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en Noord-Brabant beschikken over een uitzonderlijke rijkdom aan kastelen, landgoederen en historische buitenplaatsen. Het Interreg-project speelde in op het toeristische en maatschappelijke potentieel van deze plekken. "Brabantse kastelen en landgoederen zijn veel meer dan historische gebouwen. Ze vertellen het verhaal van onze regio, vormen groene rustpunten in een steeds drukker landschap en hebben een belangrijke maatschappelijke waarde. Met dit project hebben we die troeven sterker zichtbaar gemaakt voor een breed publiek", zegt Antwerps gedeputeerde Jan De Haes, voorzitter van Stichting Kempens Landschap.

Drie modelsites
Bart Nevens, gedeputeerde van de provincie Vlaams-Brabant en voorzitter van ERF, vertelt: “Binnen het project werden drie kasteeldomeinen ontwikkeld als voorbeeldsites voor innovatieve erfgoedbeleving: Oud Herlaer in Sint-Michielsgestel (NL) als toegangspoort tot het Land van Herlaar en het te ontwikkelen kunstlandschap, het Kasteel van Huizingen in Beersel met zijn unieke landschapspark, arboretum en rotstuin en tot slot Hof ter Laken in Heist-op-den-Berg, waar erfgoed en recreatie elkaar vinden in een erfgoedlogies”.

Daarnaast ontwikkelde onderzoekscentrum Publieke Impact van Karel de Grote Hogeschool een methodiek waarmee erfgoedeigenaars de maatschappelijke impact van hun erfgoedprojecten kunnen meten en versterken.

Kastelennetwerk

Een tweede belangrijke realisatie is de uitbouw van ‘Omringd’, het netwerk van Brabantse landgoederen. Het netwerk brengt eigenaars, beheerders en erfgoedorganisaties uit Vlaanderen en Nederland samen rond kennisdeling, samenwerking en gezamenlijke promotie. Omringd groeide uit tot een platform waar ervaringen worden uitgewisseld, nieuwe samenwerkingen ontstaan en gezamenlijke uitdagingen worden aangepakt.

Via de zogenaamde Katalysator werd bovendien 75.000 euro vrijgemaakt voor kleinschalige initiatieven die de toegankelijkheid en beleving van historische landgoederen versterken. Verspreid over Vlaanderen en Nederland kregen verschillende projecten steun voor onder meer bezoekersontsluiting, signalisatie, landschapsbeleving en erfgoedcommunicatie. Dankzij deze impuls konden eigenaars en beheerders hun eigen investeringen aanzienlijk versterken.

Europese middelen

Om bezoekers de pilootsites te laten ontdekken werden er drie podwalk-afleveringen van de reeks ‘Dwars door de Lage Landen’ met Arnout Hauben geproduceerd. Wandelaars ontdekken op die manier ter plaatse het kasteeldomein en de geschiedenis ervan. Ondertussen werden de wandelingen al meer dan 7800 keer gedownload. 

Het project ‘Brabantse Kastelen’ liep gedurende drie jaar en beschikte over een totaalbudget van 3.693.754 euro. De helft daarvan werd gefinancierd door Interreg Vlaanderen-Nederland, met steun van de Europese Unie. Daarnaast leverden Toerisme Vlaanderen en Stichting Vrienden van Brabantse Landgoederen een belangrijke bijdrage aan het project.

Toeristische vrijplaatsen

“Kastelen zijn iconische plekken die tot de verbeelding spreken. Dankzij hun rijke geschiedenis hebben ze een hoog bezoekerspotentieel. Hun uitstraling en ligging in het groene buitengebied maakt die plekken bovendien tot ideale toeristische vrijplaatsen, aldus Ben De Vriendt, projectleider bij Toerisme Vlaanderen.”

"Dit project heeft aangetoond dat erfgoed niet stil staat, maar altijd in ontwikkeling is. Door samen te werken over grenzen heen kunnen we onze kastelen en landgoederen niet alleen bewaren, maar ook een nieuwe betekenis geven voor toekomstige generaties", aldus Joris Hogenboom, directeur van Stichting Brabants Landschap.