Kasteelruïne Ter Elst heropent: erfgoedsite wordt belevingsplek

Feest in Duffel: vandaag heropenden Stichting Kempens Landschap en het lokaal bestuur van Duffel de kasteelruïne Ter Elst. Na een intensief restauratietraject krijgt het historische domein een nieuwe invulling als publieke belevingsplek. De feestelijke heropening lokte zo’n duizend bezoekers naar de site.

Na maanden van hard werken werd de kasteelruïne Ter Elst vandaag opnieuw tot leven gewekt. In de voormiddag vond het officiële openingsmoment plaats, gevolgd door een publieksprogramma met animatie en beleving voor jong en oud. Die bewuste keuze voor een volksfeest onderstreept waar het project om draait: erfgoed opnieuw verankeren in de gemeenschap.

De kasteelruïne, waarvan de oorsprong teruggaat tot de middeleeuwen, is al decennialang een begrip in Duffel. “Toen de site in 2013 om veiligheidsredenen moest sluiten, verdween ook een geliefde plek voor evenementen en samenkomsten”, vertelt burgemeester Sofie Joosen. “Dankzij de expertise en knowhow van Stichting Kempens Landschap is de kasteelruïne vandaag klaar voor een tweede leven. Met respect voor de historische structuren werd de ruïne toekomstgericht gerestaureerd en ingericht als toegankelijke en multifunctionele belevingssite.”

Erfgoed met een toekomst

Stichting Kempens Landschap coördineerde het restauratietraject van a tot z. Dat nam bijna twee jaar in beslag. “We hebben bewust ingezet op drie fundamenten: veiligheid, toegankelijkheid en innovatie”, aldus gedeputeerde Jan De Haes, voorzitter van Stichting Kempens Landschap. “De ruïne werd zorgvuldig gestabiliseerd zodat ze opnieuw duurzaam beleefbaar is, terwijl een nieuwe wandelbrug bezoekers op een veilige manier naar de site leidt. Tegelijk kozen we voor een vooruitstrevende restauratieaanpak, met technieken zoals hardcapping, enzymatische reiniging en vogelvriendelijk glas. Zo blijft het historische karakter bewaard, met oog voor hedendaagse noden.”

Ook het binnenplein werd heraangelegd met aandacht voor het verleden: via subtiele patronen in de bestrating worden de contouren van het verdwenen kasteel opnieuw zichtbaar gemaakt voor bezoekers. “Met deze restauratie geven we niet alleen een historisch monument terug aan de Duffelaars, maar maken we ook ruimte voor ontmoeting, beleving en nieuwe verhalen,” zegt Kristoff Van Genechten, schepen van Cultuur en Erfgoed.

Stevige investering

De restauratie van Ter Elst is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen Stichting Kempens Landschap en het lokaal bestuur Duffel. In totaal werd ruim 3,1 miljoen euro geïnvesteerd in het project. Het agentschap Onroerend Erfgoed en Platteland Plus (provincie Antwerpen en Vlaamse Landmaatschappij) ondersteunden de restauratie met respectievelijk 489.000 euro en 130.000 euro.

“De restauratie van de kasteelruïne Ter Elst toont hoe we in Vlaanderen op een hedendaagse en doordachte manier met ons erfgoed kunnen omgaan,” zegt Peter De Wilde, administrateur-generaal van het agentschap Onroerend Erfgoed. “Stichting Kempens Landschap en de gemeente Duffel verdienen alle lof voor hun durf en visionaire aanpak. Ze kiezen er niet voor om een ruïne ‘af’ te maken, maar om haar historische gelaagdheid te respecteren en tegelijk veilig en toegankelijk te maken. Zo ontstaat een sterke erfgoedbeleving die mensen opnieuw verbindt met deze plek en haar verhaal.”

Vrij toegankelijk

Met de heropening krijgt Duffel er een bijzondere plek bij. Ter Elst wordt opnieuw een decor voor culturele evenementen en activiteiten, maar evengoed een plek waar wandelaars en bezoekers tot rust kunnen komen in een unieke historische setting. Vanaf vandaag is het binnenplein van de kasteelruïne vrij toegankelijk voor het publiek.